PEP ย่อมาจาก post-exposure prophylaxis หรือยาต้านฉุกเฉิน ทานหลังจากมีความเสี่ยง ต่อการติดเชื้อ HIV  เป็นการรักษาระยะสั้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี จำเป็นต้องทานให้เร็วที่สุด คือ ต้องทานภายในเวลา 72 ชั่วโมง หลังจากสัมผัสเชื้อมา

ทำไมต้องรับยา PEP

ยาPEP เป็นยาต้านฉุกเฉิน ใช้ในกรณีที่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน และควรเก็บไว้ใช้ในกรณีฉุกเฉินเท่านั้น การรับยาPEP จะช่วยยับยั้งการกลายเป็นตัวไวรัสที่สมบูรณ์ ซึ่งจะทำให้ร่างกายสร้างระบบภูมิคุ้มกันในการป้องกันก่อนจะแพร่กระจายในร่างกายได้ ดังนั้น จึงควรรับยาPEP ให้เร็วที่สุด

ใครบ้างที่ควรได้รับPEP

  • ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน
  • ผู้ที่ถุงยางหลุด ถุงยางแตก ถุงยางรั่ว ระหว่างมีเพศสัมพันธ์
  • ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์ หรือ สัมผัสเลือด หรือ ได้รับสารคัดหลั่งจากผู้ติดเชื้อ HIV
  • ผู้ที่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน
  • บุคคลากรทางการแพทย์ที่เกิดอุบัติเหตุ มีดบาด เข็มตำในสถานพยาบาล

ขั้นตอนการรับยาPEP

ขั้นตอน การรับยา PEP
  • เข้ารับคำปรึกษา และประเมินความเสี่ยงโดยแพทย์
  • หากแพทย์ประเมินแล้วว่ามีความเสี่ยงสมควรได้รับยา PEP
    • ตรวจ HIV
    • ตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ
    • ตรวจสุขภาพโดยรวม
    • ตรวจค่าไต ค่าตับ
  • เข้าพบแพทย์ เพื่อเลือกตัวยาที่เหมาะสม
  • รับยากลับบ้าน

PEP ต้องกินนานแค่ไหน ?

การกินยาPEP ให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุดจะต้องกินภายใน 72 ชั่วโมงหลังได้รับความเสี่ยง โดยกินอย่างสม่ำเสมอทุกวัน (เวลาเดิม) ติดต่อกันเป็นระยะเวลา 28 วัน โดยสูตรยาที่กินจะมีทั้งแบบวันละครั้งและวันละ 2 ครั้ง หลังจากกินยาครบแพทย์จะนัดมาเจาะเลือดเพื่อตรวจ HIV อีกครั้ง

ผลข้างเคียงของPEP

ผลข้างเคียงของ PEP ที่พบได้บ่อย ได้แก่

  • ท้องเสีย
  • ปวดหัว
  • คลื่นไส้
  • อาเจียน
  • อิดโรย

อาการเหล่านี้จะหายไปเองได้ภายใน 1 สัปดาห์ หากมีอาการมากกว่านั้นควรรีบปรึกษาแพทย์

PEP หาซื้อที่ไหน?

PEP หาซื้อที่ไหน

PEP สามารถเข้ารับบริการได้ตามสถานบริการของรัฐ เอกชน หรือคลินิกเฉพาะทางที่มีแพทย์ประจำ เท่านั้น ไม่สามารถหาซื้อได้เองตามร้านขายยาทั่วไป หรือทางออนไลน์ ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพราะจำเป็นจะต้องมีการตรวจเลือดทุกครั้งที่รับยา รวมถึงมีการตรวจไวรัสตับอักเสบบี และตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆร่วมด้วย เพื่อความปลอดภัย และลดผลข้างเคียงที่อาจจะตามมาได้หลังจากการรับยา

อ่านบทความอื่นๆ เพิ่มเติม

ยาPEP ควรใช้ในกรณีฉุกเฉินเท่านั้น หากเรารู้ตัวว่าจะต้องมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HIV อยู่เป็นประจำ ควรใช้ยา PrEP เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อ HIV ก่อนสัมผัสเชื้อ จะเป็นวิธีที่เหมาะสมมากกว่า